दीपकम् - Sanskrit | Class 8 (Sanskrit)

दीपकमिति अष्टमकक्षायै निर्मितं संस्कृतपाठ्यपुस्तकं छात्राणां कृते सर्वाङ्गीणज्ञानं प्रदानं करोति, यत् पाठ्यक्रमे निहितम् आवश्यकं ज्ञानं भाषाधिगमे च अतीव सहायकं भवति। अस्मिन् पुस्तके संस्कृतभाषायाः व्याकरणस्य विस्तृता व्याख्या उपलभ्यते, यत्र श्लोकानां पूर्त्यर्थं अभ्यासाः, क्रियापदरूपाणां परिवर्तनम्, पदच्छेदः सन्धिः च इत्येतेषां व्याकरणविषयाणां विश्लेषणं कृतमस्ति। विशेषतया, उपसर्ग-ल्यप्-प्रत्ययादीनां व्याकरण-अवधारणानां ज्ञानमपि समाविष्टं वर्तते, येन छात्राणां भाषाक्षमता वर्धते।

नैतिकमूल्यानां स्वास्थ्यसिद्धान्तानां च विषये पुस्तके भगवद्गीतायाः सारभूताः शिक्षाः प्रदर्शिताः सन्ति, यत्र सात्त्विक-राजस-तामस-आहारप्रकाराणां स्वास्थ्ये विविधः प्रभावः सविस्तरं वर्णितः। वाग्भट-धन्वन्तरि-संवादे हितभुक्, मितभुक्, ऋतुभुक् इति त्रयः प्रमुखस्वास्थ्यनियमाः प्रतिपादिताः सन्ति, ये स्वस्थजीवनशैल्याः आधारशिलां स्थापयन्ति। करुणा, सेवाभावना, सहानुभूतिः, परस्परसम्मानम्, स्वच्छता, शिष्टाचारः, लोकतान्त्रिकभावना, सार्वजनिकसम्पत्तेः संरक्षणम्, वैज्ञानिकचिन्तनम्, स्वतन्त्रता, विविधतावादः, समानता, न्यायः, नैतिकता, मानवीयानां संवैधानिकानां च मूल्यानां विकासः इत्येतेषां नैतिकमूल्यबोधः अपि अस्मिन् ग्रन्थे सुचारुतया संयोजितः अस्ति। एतत् पुस्तकं छात्राणां पारिस्थितिकी-संवेदनशीलताम् अपि पोषयति।

अपि च, इदं पुस्तकं भारतीयस्य ईशान्यभागस्य "सप्तभगिनी" राज्यानां भूगोलं प्रादेशिकसांस्कृतिकपरम्परां च विवृणोति, यत्र तेषां उपलब्धाः संसाधनानि, जनजातयः, सांस्कृतिकपरम्पराः, वेणुहस्तशिल्पानि च चर्चितानि सन्ति। पुस्तकमिदं पद्यात्मकैः, गद्यात्मकैः, संवादात्मकैः, सुभाषितैः, गीतांशैः च युक्तान् द्वादश पाठानां माध्यमेन विशेषणादिष्टं शिक्षणं सुनिश्चितं करोति। एषा पुस्तकं छात्राणां तार्किकं रचनात्मकं च चिन्तनम्, विश्लेषणक्षमतां, समस्यासमाधानक्षमतां च प्रोत्साहयति, येन ते विवेकपूर्णं निर्णयं कर्तुं शक्नुवन्ति, तथा च आत्मविश्वासं वर्धयति।