दीपकम् - Sanskrit | Class 7 (Sanskrit)

"दीपकम्" इति सप्तमकक्षायाः पाठ्यपुस्तकं छात्राणां कृते अत्यन्तं उपकारि अस्ति। एतत् पुस्तकं शिक्षायाः आवश्यकं ज्ञानं सुसम्बद्धं च प्रदर्श्य छात्राणां सर्वाङ्गीणविकासाय प्रेरयति। विशेषतः, अस्मिन् पुस्तके भारतीयज्ञानपरम्परायाः गभीराणि तत्त्वानि, सांस्कृतिक मूल्यानि, नैतिकमूल्यबोधः, पर्यावरणसचेतनता, तथा च लैङ्गिकसमानता इत्येतानि सर्वाणि सुचारुरूपेण समाहितानि सन्ति। एतेन छात्राणां आदर्शजीवनस्य निर्माणाय उचितं मार्गदर्शनं प्राप्यते, यत् राष्ट्रियशिक्षणनीतिः २०२० इत्यस्याः भारतीयमूल्याधारितशिक्षाप्रणाल्याः परिकल्पनाम् अनुसरति।

एतत् पाठ्यपुस्तकं न केवलं ज्ञानस्य प्रदानेन अपि तु छात्राणां विवेकं, विचारशक्तिं च वर्धयति। लघु-लघुपाठेसु सामाजिक-सांस्कृतिक-भौगोलिक-विविधतया सह राष्ट्रैक्यस्यापि सुचारु निदर्शनं विद्यते। जिज्ञासायाः प्रोत्साहनं, श्रवण-सम्भाषण-पठन-लेखनानां भाषાદક્ષतानां विकासः च एतस्य पुस्तकस्य अन्यतमे लक्ष्ये स्तः। अनेन छात्राः विश्लेषणात्मक-वर्णनात्मक-क्षमताभिः सह आगम्यमानानां प्रत्याह्वानानाम् अवसराणां च कृते सज्जाः भवन्ति। पुस्तकस्य पाठाः, कविताः, श्लोकाः, निबन्धाः, सूक्तयः च छात्रेभ्यः उत्तमं चारित्र्यं राष्ट्रभावं च सिञ्चन्ति।

"वन्दे मातरम्" इति राष्ट्रभावभरितं गीतं, यत् बङ्किमचन्द्र-चट्टोपाध्याय-महोदयेन १८८२ तमे वर्षे 'आनन्दमठः' इत्युपन्यासे संस्कृत-बाङ्गला भाषाद्वये रचितम् अस्ति, तस्य समावेशः छात्राणां मातृभूमिं प्रति श्रद्धां जागृतुं नितरां प्रेरयति। इदं गीतं स्वातन्त्र्य-संग्रामे भारतवासिनां कृते प्रेरणाप्रदं मन्त्ररूपम् आसीत्। अतः, एतत् "दीपकम्" पुस्तकं छात्राणां शैक्षिक-व्यवस्थितिं सुदृढां करोति, संस्कृत-बोधं गभीरं च करोति, तथा च तेषां विवेकपूर्णं व्यक्तित्वं विकसयति, येन ते भविष्यत्कालिकाः राष्ट्रनायकाः भवितुम् अर्हन्ति। पुस्तकस्य व्यावहारिकः संस्कृतपाठ्यक्रमः भाषाधिगमे नितरां सहायकः भवति, यत्र सरलमानकसंसृतेन विषयावतारः तथा भाषाकौशलाधारितानि अभ्यासकार्याणि च प्रदत्तानि सन्ति।